piyango

Osmanlı'nın son döneminden bu yana piyango çekilişleri yapılmaktadır. Peki hiç düşündünüz mü, neden ayın 9'u 19'u ve 29'unda çekilişlerin yapıldığını?

Ben düşündüm; biraz çalıştım ve bulduklarım dulak deliklerimin bile titremesine neden oldu. Çünkü böyle bir matematiksel altyapı ile karşılaşacağımı sanmıyordum. Konutu dağıtmadan şunu belirtmek istiyorum; Antik Yunanlılar, Mayalar, Aztekler ve birçokları takvimlerini oluşturabilmek için nasıl bir hesaplama yaptılarsa, çok benzeri de piyango çekilişlerinin zaman kalıbında kullanılmıştır. Bu şaşırtıcı durum için aslında basit birkaç parametrenin olduğunu fark edebiliyoruz: Ayda 3, yılda 36 ya da 35 çekiliş yapılması gerekliliği ve bu çekilişerin arasında eşite yakın aralıkların bulunması. Ama bu çekilişlerin cuma günleri yapılmaması gerekiyor, mümkün olduğunca. İşte problemin düğüm noktası burada ortaya çıkıyor.

Çözüm için hazırlanan matematik modelin 333 yıllık bir takvim üzerinde çalıştırılması o yıllar için çok büyük bir hesap gücü gerektirmektedir. İşte o zamanlarda ülkemizin ilk hesap makinalarından biri olan ve şu ana kadar bu çoğrafyada yapılmış en büyük mekanik hesap makinasının üretilmesi ile bu problem çözülmüştür. Ancak bu hesap makinası özelleştirilerek bir çeşit uzman sistem tasarlandığı için bir kere çalıştırılmıştır. Hedeflenen 333 yıllık datanın alınması ile makinanın parçalara ayrılarak birçok yere dağıtıldığı düşünülmektedir. Çünkü büyük savaşların ortaya çıktı yüzyılda bu hesap gücünü kimse istemiyordu. Bu makina korkutucuydu, büyük bir güce dönüşmesine izin verilmeden parçalandı. Ama parçaların yok edilmeden farklı amaçlar için dağıtıldığı bilinmektedir.

İşte yukarıda çok yüzeysel olarak bahsedilen makina ve matematik model sayesinde en uygun çekiliş tarihleri her ayın 9'u, 19'u ve 29'u olarak belirlenmiştir. Hesaplamanın başlatıldığı tarihten 333 yıl sonrasına kadar cuma günlerine en az denk gelen periyot budur.

Not: Rakamların yanlarında yer alan "u"ları fark ettiniz mi?